(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 119

॥ శ్రీః ॥
7.119. అధ్యాయః 119
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకిపరాక్రమవర్ణనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

`సంజయ ఉవాచ। 7-119-0x(4562)(49717)
నిర్జిత్య కృతవర్మాణం భారద్వాజం చ సంయుగే।
స సాత్యకిః సత్యధృతిర్మహాత్మా శినిపుంగవః॥ 7-119-1(49718)
*దుర్యోధనం చ నిర్జిత్య శూరం చైవ సుయోధనం।
జలసంధం నిహత్యాజౌ శూరసేనం చ పార్థివం॥ 7-119-2(49719)
ంలేచ్ఛాంశ్చ బహుధా రాజన్కాశ్యపుత్రం చ సంయుగే।
నిషాదాంస్తంకణాంశ్చైవ కలింగాన్మగధానపి॥ 7-119-3(49720)
కేకయాంఛూరసేనాంశ్చ తథా పర్వతవాసినః।
కాంభోజాన్యవనాంశ్చైవ వసాతీంశ్చ శిబీనపి॥ 7-119-4(49721)
కోసలాన్మగధాంశ్చైవ యాతుధానాన్సతిత్తిరాన్।
ఏతాంశ్చాన్యాన్రణే హత్వాఽగచ్ఛద్యుద్ధే స సాత్యకిః॥ 7-119-5(49722)
రుధిరౌఘనదీం ఘోరాం కేశశైవాలశాద్వలాం।
శక్తిగ్రాహసమాకీర్ణాం ఛత్రహంసోపశోభితాం॥ 7-119-6(49723)
దుస్తరాం భీరుభిర్నిత్యం శూరలోకప్రవాహినీం।
ప్రవర్త్య హృషితో రాజన్పునర్యంతారమబ్రవీత్॥ 7-119-7(49724)
ధ్వజనాగాశ్వకలిలం శరశక్త్యూర్మిమాలినం'।
ఖంకమత్స్యం గదాగ్రాహం శూరాయుధమహాస్వనం॥ 7-119-8(49725)
ప్రాణాపహారిణం రౌద్రం వాదిత్రోద్ధుష్టనాదితం।
శూరాణాం సుఖసంస్పర్శమస్పృశ్యమథ భీరుణాం।
తీర్ణాః స్మ దుస్తరం తాత ద్రోణానీకమహార్ణవం॥ 7-119-9(49726)
జలసంధబలేనాజౌ పురుషాదైరివావృతం।
అతోఽన్యత్పృతనాశేషం మన్యే కునదికామివ॥ 7-119-10(49727)
తర్తవ్యామల్పసలిలాం చోదయాశ్వానసంభ్రమం।
హస్తప్రాప్తమహం మన్యే సాంప్రతం సవ్యసాచినం॥ 7-119-11(49728)
నిర్జిత్య దుర్ధరం ద్రోణం సపదానుగమాహవే।
హార్దిక్యం యోధవర్యం చ మన్యే ప్రాప్తం ధనంజయం॥ 7-119-12(49729)
న హి మే జాయతే త్రాసో దృష్ట్వా సైన్యాన్యనేకశః।
వహ్నేరివ ప్రదీప్తస్య వనే శుష్కతృణాలయం॥ 7-119-13(49730)
పశ్య పాండవముఖ్యేన యాతాం భూమిం కిరీటినా।
పత్త్యశ్వరథనాగౌఘైః పతితైర్విషమీకృతాం॥ 7-119-14(49731)
ద్రవతే తద్యథా సైన్యం తేన భగ్నం మహాత్మనా।
రథైర్విపరిధావద్భిర్గజైరశ్వైశ్చ సారథే।
కౌశేయారుణసంకాశమేతదుద్వూయతే రజః॥ 7-119-15(49732)
అభ్యాశస్థమహం మన్యే శ్వేతాశ్వం కృష్ణసారథిం॥ 7-119-16(49733)
శ్రూయతే హ్యేష నిర్ఘోషో జలదస్యేవ గర్జతః।
విష్ఫార్యమాణస్య రణే గాండీవస్యామితౌజసః॥ 7-119-17(49734)
అభ్యాశస్థమహం మన్యే సైంధవస్య కిరీటినం।
తాదృశః శ్రూయతే శబ్దః సైన్యానాం సాగరోపమః॥ 7-119-18(49735)
యాదృశాని నిమిత్తాని మమ ప్రాదుర్భవంతి వై।
అనస్తంగత ఆదిత్యే హంతా సైంధవమర్జునః॥ 7-119-19(49736)
శనైర్విస్రంభయన్నశ్వాన్యాహి యత్రారివాహినీ॥ 7-119-20(49737)
యత్రైతే సతలత్రామాః సుయోధనపురోగమాః।
దంశితాః క్రూరకర్మాణః కాంభోజా యుద్ధదుర్మదాః॥ 7-119-21(49738)
శరబాణాసనధరా యవనాశ్చ ప్రహారిణః।
శకాః కిరాతా దరదా బర్బరాస్తాంరలిప్తకాః॥ 7-119-22(49739)
అన్యే చ బహవో ంలేచ్ఛా వివిధాయుధపాణయః।
మామేవాభిముఖాః సర్వే తిష్ఠంతి సమరార్థినః॥ 7-119-23(49740)
ఏతాన్సరథనాగాశ్వాన్నిహత్యాజౌ సపత్తినః।
ఇదం దుర్గం మహాఘోరం తీర్ణమేవోపధారయ॥ 7-119-24(49741)
సూత ఉవాచ। 7-119-25x(4563)
న సంభ్రమో మే వార్ష్ణేయ విద్యతే సత్యవిక్రమ।
యద్యపి స్యాత్తవ క్రుద్ధో జామదగ్న్యోఽగ్రతః స్థితః॥ 7-119-25(49742)
ద్రోణో వా రథినాం శ్రేష్ఠః కృపో మద్రేశ్వరోఽపి వా।
తథాపి సంభ్రామో న స్యాత్త్వామాశ్రిత్య మహాభుజ॥ 7-119-26(49743)
త్వయా సుబహవో యుద్ధే నిర్జితాః శత్రుసూదన।
దంశితాఃక్రూరకర్మాణః కాంభోజా యుద్ధదుర్మదాః॥ 7-119-27(49744)
శరవాణాసనధరా యవనాశ్చ ప్రహారిణః।
శకాః కిరాతా దరదా బర్బరాస్తాంరలిప్తకాః।
అన్యే చ బహవో ంలేచ్ఛా వివిధాయుధపాణయః॥ 7-119-28(49745)
న చ మే సంభ్రమః కశ్చిద్భూతపూర్వః కథంచన।
కిముతైతత్సమాసాద్య ధీరం సంయుగగోష్పదం॥ 7-119-29(49746)
ఆయుష్మన్కతరేణ త్వాం ప్రాపయామి ధనంజయం।
కేభ్యః క్రుద్ధోఽసి వార్ష్ణేయ కాన్స్విన్మృత్యురుపస్థితః॥ 7-119-30(49747)
కేషాం సంఘమనీకస్య హంతుముత్సహతే మనః।
కేత్వాం యుధి పరాక్రాంతం కాలాంతకయమోపమం॥ 7-119-31(49748)
దృష్ట్వా విక్రమసంపన్నం విద్రవిష్యంతి సంయుగే।
కేషాం వైవస్వతో రాజా స్మరతేఽద్య మహాభుజ॥ 7-119-32(49749)
సాత్యకిరువాచ। 7-119-33x(4564)
ముండానేతాన్హనిష్యామి దానవానివ వాసవః।
ప్రతిజ్ఞాం పారయిష్యామి కాంభోజానేవ మాం వహ॥ 7-119-33(49750)
xxxxxకదనం కృత్వా క్షిప్రం యాస్యామి పాండవం॥ 7-119-34(49751)
xxxxxయంతి మే వీర్యం కౌరవాః ససుయోధనాః।
xxxxxxనాకే హతే సూత సర్వసైన్యేషు చాసకృత్॥ 7-119-35(49752)
అద్య కౌరవసైన్యస్య దీర్ఘమాణస్య సంయుగే।
శ్రుత్వా విరావం బహుధా సంతప్స్యతి సుయోధనః॥ 7-119-36(49753)
అద్య పాండవముఖ్యస్య శ్వేతాశ్వస్య మహాత్మనః।
ఆచార్యకకృతం మార్గం దర్శయిష్యామి సంయుగే॥ 7-119-37(49754)
అద్య మద్బాణనిహతాన్యోధముఖ్యాన్సహస్రశః।
దృష్ట్వా దుర్యోధనో రాజా పశ్చాత్తాపం గమిష్యతి॥ 7-119-38(49755)
అద్య మే క్షిప్రహస్తస్య క్షిపతః సాయకోత్తమాన్।
అలాతచక్రప్రతిమం ధనుర్ద్రక్ష్యంతి కౌరవాః॥ 7-119-39(49756)
మత్సాయకచితాంగానాం రుధిరం స్రవతాం ముహుః।
సైనికానాం వధం దృష్ట్వా సంతప్స్యతి సుయోధనః॥ 7-119-40(49757)
అద్య మే క్రుద్ధరూపస్య నిఘ్నతశ్చ వరాన్వరాన్।
ద్విఫల్గునామిమం లోకం మంస్యతేఽద్య సుయోధనః॥ 7-119-41(49758)
అద్య రాజసహస్రాణి నిహతాని మయా రణే।
దృష్ట్వా దుర్యోధనో రాజా సంతప్స్యతి మహామృధే॥ 7-119-42(49759)
అద్య స్నేహం చ భక్తిం చ పాండవేషు మహాత్మసు।
హత్వా రాజసహస్రాణి దర్శయిష్యామి రాజసు॥ 7-119-43(49760)
బలం వీర్యం కృతజ్ఞత్వం మమ జ్ఞాస్యంతి కౌరవాః॥ 7-119-44(49761)
సంజయ ఉవాచ। 7-119-45x(4565)
ఏవముక్తస్తదా సూతః శిక్షితాన్సాధువాహినః।
శశాంకసన్నికాశాన్వై వాజినో వ్యనుదద్భృశం॥ 7-119-45(49762)
తే పిబంత ఇవాకాశం యుయుధానం హయోత్తమాః।
ప్రాపయన్యవనాఞ్శనీఘ్రం మనః పవనరంహసః॥ 7-119-46(49763)
సాత్యకిం తే సమాసాద్య పృతనాస్వనివర్తినం।
బహవో లఘుహస్తాశ్చ శరవర్షైరవాకిరన్॥ 7-119-47(49764)
తేషామిషూనథాస్త్రాణి వేగవాన్నతపర్వభిః।
అచ్ఛినత్సాత్యకీ రాజన్నైనం తే ప్రాప్నువఞ్శరాః॥ 7-119-48(49765)
రుక్మపుంఖైః సునిశితైర్గార్ధ్రపత్రైరజిహ్మగైః।
ఉచ్చకర్త శిరాంస్యుగ్రో యవనానాం భుజానపి॥ 7-119-49(49766)
శైక్యాయసాని వర్మాణి కాంస్యాని చ సమంతతః।
భిత్త్వా దేహాంస్తథా తేషాం శరా జగ్ముర్మహీతలం॥ 7-119-50(49767)
తే హన్యమానా వీరేణ ంలేచ్ఛాః సాత్యకినా రణే।
శతశోఽభ్యపతంస్తత్ర వ్యసవో వసుధాతలే॥ 7-119-51(49768)
సుపూర్ణాయతముక్తైస్తానవ్యవచ్ఛిన్నపిండితైః।
పంచ షట్ సప్త చాష్టౌ చ భిభేద యవనాఞ్శరైః॥ 7-119-52(49769)
కాంభోజానాం సహస్రైశ్చ శకానాం చ విశాంపతే।
శబరాణాం కిరాతానాం బర్బరాణాం తథైవ చ॥ 7-119-53(49770)
అగంయరూపాం పృథివీం మాంసశోణితకర్దమాం।
కృతవాంస్తత్ర శైనేయః క్షపయంస్తావకం బలం॥ 7-119-54(49771)
దస్యూనాం సశిరస్త్రాణైః శిరోభిర్లూనమూర్ధదౌః।
దీర్ఘకూర్చైర్మహీ కీర్ణా విబర్హైరండజైరివ॥ 7-119-55(49772)
రుధిరోక్షితసర్వాంగైస్తైస్తదాయోధనం బభౌ।
కబంధైః సంవృతం సర్వం తాంరాభ్రైః ఖమివావృతం॥ 7-119-56(49773)
వజ్రాశనిసమస్పర్శైః సుపర్వభిరజిహ్మగైః।
తే సాత్వతేన నిహతాః సమావవ్రుర్వసుంధరాం॥ 7-119-57(49774)
`తేషామస్త్రాణి బాణాంశ్చ శైనేయో నతపర్వభిః।
నిచకర్త మహారాజ యవనానాం శిరోధరాః॥ 7-119-58(49775)
తే శరా నతపర్వాణో యుయుధానప్రచోదితాః।
హిత్వా దేహాంస్తథా తేషాం పతంతి స్మ మహీతలే॥ 7-119-59(49776)
తే హన్యమానా వీరాస్తు వృష్ణివీరేణ సంయుగే।
శస్త్రాహతాః పతంత్యుర్వ్యాం కాంభోజాః సపదానుగాః॥ 7-119-60(49777)
కాంభోజానాం భుజైశ్ఛిన్నైర్యవనానాం చ భారత।
తత్రతత్ర మహీ భాతి పంచాస్యైరివ పన్నగైః'॥ 7-119-61(49778)
అల్పావశిష్టాః సంభగ్నాః కృచ్ఛ్రప్రాణా విచేతసః।
జితాః సంఖ్యే మహారాజ యుయుధానేన దంశితాః॥ 7-119-62(49779)
పార్ష్ణిభిశ్చ కశాభిశ్చ తాడయంతస్తురంగమాన్।
జవముత్తమమాస్థాయ సర్వతః ప్రాద్రవన్భయాత్॥ 7-119-63(49780)
కాంభోజసైన్యం విద్రావ్య దుర్జయం యుధి భారత।
యవనానాం చ తత్సైన్యం శకానాం చ మహద్బలం॥ 7-119-64(49781)
తతః స పురుషవ్యాఘ్రః సాత్యకిః సత్యవిక్రమః।
ప్రహృష్టస్తావకాంజిత్వా సూతం యాహీత్యచోదయత్॥ 7-119-65(49782)
తత్తస్య సమరే కర్మ దృష్ట్వాఽన్యైరకృతం పురా।
చారణాః సహగంధర్వాః పూజయాంచక్రిరే భృశం॥ 7-119-66(49783)
తం యాంతం పృష్ఠగోప్తారమర్జునస్య విశాంపతే।
చారణాః ప్రేక్ష్య సంహృష్టాస్త్వదీయాశ్చాభ్యపూజయన్॥ ॥ 7-119-67(49784)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే ఏకోనవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 119 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-119-* ఏతదాదిసార్ధసప్తశ్లోకస్థానే వక్ష్యమాణః సార్ధఏవ శ్లోకః ఝ.పుస్తకేఽస్తి।
సంజయ ఉవాచ। తతః స సాత్యకిర్ధామీన్మహాత్మా వృష్ణిపుంగవః।
సుదర్శనం నిహత్యాజౌ యంతారం పునరబ్రవీత్॥
రథాశ్వనాగకలిలం శరశత్తయూర్మిమాలినం।
5-119-20 విస్రంభయన్ ఆశ్వాసయన్॥
5-119-33 పారయిష్యామి సమాపయిష్యామి॥
5-119-50 వైక్యాయసాని శోణితాయోమయాని॥
5-119-52 సుపూర్ణయతముక్తైరాకర్ణజ్యోత్సృష్టైః।
అవ్యవచ్ఛిన్నపిండితైరనవచ్ఛిన్నసంహతైః॥
5-119-119 ఏకోనవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.